Jak się przygotować do badań

Szanowni Państwo,
uprzejmie prosimy o zabranie na pobranie materiału do badań laboratoryjnych dowodu tożsamości. Osoba pobierająca materiał, zgodnie z obowiązującymi przepisami ma obowiązek dokonywać jednoznacznej identyfikacji i weryfikacji tożsamości pacjenta. Dowód tożsamości będzie również niezbędny przy odbiorze wyników badań laboratoryjnych w naszych laboratoriach oraz punktach pobrań.

Aby uniknąć błędu przedanalitycznego, który jest najczęstszym powodem fałszywych wyników, pacjent powinien stosować się do poniższych zaleceń, odpowiednich dla każdego badania:

Przygotowanie do badania

Krew

Zaleca się, aby krew do badań wykonywanych rutynowo pobierana była:

  • rano (jeśli jest to możliwe między godziną 7:00 a 9:00), po nocnym wypoczynku;
  • na czczo. Pacjent przed pobraniem materiału nie powinien przyjmować pokarmów przez 10-12 godzin. Wyjątek stanowią bardzo małe dzieci – krew należy pobrać przed kolejnym karmieniem. Przed pobraniem dopuszczalne jest wypicie niewielkiej ilości wody;

Na pobranie krwi nie powinny zgłaszać się osoby:

  • w okresie głodzenia lub przyjmowania obfitych posiłków;
  • w okresie miesiączki;
  • po nieprzespanej nocy;
  • po intensywnym wysiłku fizycznym;
  • po spożyciu alkoholu;
Rano, przed pobraniem krwi pacjent nie powinien palić papierosów, nie należy również żuć gumy. W przypadku niespełnienia zaleceń dotyczących sposobu przygotowania się do badań należy poinformować personel pobierający.

Należy także uprzedzić osobę pobierającą o omdleniach mogących wystąpić podczas pobrania krwi.

Mocz

Przed pobraniem moczu do badań należy zaopatrzyć się w odpowiednie pojemniki przeznaczone do tego celu, dostępne w aptece lub w laboratorium:

  • do badania ogólnego moczu z osadem – jednorazowy, plastikowy pojemnik na mocz lub probówka;
  • do badań moczu wykonywanych z dobowej zbiórki moczu (DZM) – duży, plastikowy pojemnik z podziałką;
  • do posiewu moczu – jałowy (sterylny) pojemnik na mocz;

Laboratorium nie przyjmuje moczu pobranego do innych pojemników (butelki, słoiki itp.). W przypadku wykonywania badania moczu u małych dzieci dopuszczalne jest pobranie moczu do specjalnych woreczków (dostępne w aptekach).

Prawidłowe pobranie moczu do badań:

  • rano, po minimum 8-godzinnej przerwie nocnej – pierwszy mocz po nocy;
  • na czczo;
  • po uprzednim dokładnym umyciu i osuszeniu okolicy narządów płciowych; osuszyć świeżym lub jednorazowym ręcznikiem.
  • ze środkowego strumienia [pierwszą porcję moczu oddać do toalety, a następną porcję, tzw. „środkowy strumień” do jednorazowego pojemnika (ok. 50 ml), a końcową porcję ponownie do toalety]. Należy pamiętać, aby mocz na posiew oddać do sterylnego pojemnika otwartego tuż przed pobraniem, unikając dotykania jego wewnętrznej powierzchni oraz brzegów;
  • przed rozpoczęciem antybiotykoterapii i zastosowaniem środków mających na celu zahamowanie rozwoju drobnoustrojów, tj. preparaty zawierające żurawinę (dotyczy pobrania moczu na posiew);
  • mocz należy jak najszybciej dostarczyć do laboratorium. Jeżeli nie jest to możliwe pobraną próbkę można przechowywać w lodówce (2 – 8oC), ale nie dłużej niż 2 godziny.

Pobieranie moczu do badań z dobowej zbiórki moczu (DZM):

  • pierwszy poranny mocz oddać do ubikacji;
  • każdą następną porcję moczu, aż do dnia następnego zbierać do specjalnego, dużego, plastikowego, jednorazowego pojemnika. Ostatnią zebraną porcję stanowi pierwszy poranny mocz dnia następnego. Ważne jest, by zbierany mocz przechowywać w chłodnym miejscu; po zakończeniu zbiórki moczu zmierzyć jego objętość i zapisać w ml;
  • mocz w pojemniku wymieszać, porcję ok. 50 ml odlać do jednorazowego pojemnika (jak do badania ogólnego moczu) i dostarczyć do laboratorium (na pojemniku i skierowaniu musi być informacja dotycząca objętości zebranego moczu oraz rodzaju badania jakie ma być z tej zbiórki wykonane).
UWAGA! Zbiórkę moczu należy prowadzić dokładnie w okresie 24 godzin. Jeśli z jakiejś przyczyny choćby jedna porcja moczu, oddana w czasie dokonywanej zbiórki, nie została przeniesiona do pojemnika przeznaczonego do zbierania moczu, badanie nie będzie dokładne. W takim przypadku należy ponownie przeprowadzić zbiórkę w moczu w innym dniu. Nie zaleca się pobierania moczu do badań laboratoryjnych w trakcie krwawienia miesięcznego oraz 2-3 dni przed i po menstruacji. Co najmniej jeden dzień przed planowanym pobraniem moczu do badań laboratoryjnych zaleca się zachowanie abstynencji płciowej.
WAŻNE: Niektóre badania wykonywane z moczu wymagają zastosowania stabilizatora w postaci HCl (patrz informacje zamieszczone w cenniku). Wówczas do badania wydawany jest pojemnik zawierający 6M HCl (dostępny w laboratorium). W momencie wydania pojemnika należy zapoznać się z informacjami zawartymi w Z5.5.15 i podpisać odpowiednie oświadczenie – F6.5.15
Kał

Przed pobraniem kału do badań należy zaopatrzyć się w jednorazowe pojemniki przeznaczone do próbek kału lub wymazówki z podłożem transportowym (dotyczy badania kału na nosicielstwo) – dostępne w aptece oraz laboratorium.

Prawidłowe pobranie kału do badań z innych niż posiew w kierunku SS (kał na nosicielstwo/badanie sanepidowskie):

  • kał należy pobrać za pomocą łopatki umieszczonej w pojemniku jednorazowym;
  • ilość kału powinna odpowiadać wielkości orzecha laskowego;
  • ważne jest, aby materiał pochodził z różnych miejsc tej samej porcji kału;
  • pojemnik należy szczelnie zamknąć i zabezpieczyć woreczkiem foliowym
  • materiał należy dostarczyć do laboratorium w jak najkrótszym czasie od pobrania. Jeżeli jest to nie możliwe przechowywać w lodówce (2-8oC), ale nie dłużej niż 24 godziny.

BADANIE DO CELÓW SANITARNO-EPIDEMIOLOGICZNYCH

Próbki kału do badania przyjmowane są od poniedziałku do czwartku, wyłącznie na wymazówkach z odpowiednim podłożem transportowym (dostępne w aptece).

Do badania kału na nosicielstwo konieczne jest pobranie 3 próbek kału w następujących po sobie dniach. Jeżeli nie ma takiej możliwości maksymalny odstęp między pierwszą a trzecią próbką nie może być dłuższy niż 7 dni.

Nie można wszystkich 3 próbek kału pobrać jednego dnia.

Prawidłowe pobranie kału na wymazówkę:

  • kał należy pobrać do czystego, suchego pojemnika do kału (do nabycia w aptece);
  • za pomocą wymazówki pobrać kał z kilku miejsc zanurzając całą końcówkę wymazówki (wacik) w kale, tak aby materiał był widoczny na całej powierzchni wacika;
  • wymazówkę włożyć do podłoża transportowego i dokładnie zamknąć;
  • wymazówkę należy opisać imieniem i nazwiskiem osoby, od której materiał został pobrany oraz datą i godziną pobrania;
  • tak pobrane próbki można przechowywać maksymalnie do 72 h od pobrania pierwszego wymazu w temperaturze lodówki (2-8°C);
  • w ostatnim dniu pobrania kału dostarczyć 3 wymazówki do laboratorium/punktu pobrań Vitalabo. Do każdej próbki dołączyć prawidłowo i czytelnie wypełnione skierowanie (konieczny adres pacjenta).

WAŻNE!!! NIE NALEŻY UMIESZCZAĆ KAŁU W PROBÓWCE Z PODŁOŻEM TRANSPORTOWYM. W PROBÓWCE NALEŻY UMIEŚCIĆ WYŁĄCZNIE WYMAZÓWKĘ, KTÓRA NA CAŁEJ POWIERZCHNI WACIKA POSIADA WIDOCZNY ŚLAD KAŁU. ŹLE POBRANY MATERIAŁ NIE BĘDZIE PRZYJMOWANY DO BADANIA!

Laboratorium nie przyjmuje kału pobranego w nadmiarze oraz do innych pojemników (butelki, słoiki itp.).

Nasienie
Przed zgłoszeniem się na badanie ogólne nasienia należy zaopatrzyć się w jednorazowy, jałowy (sterylny) pojemnik (jak na posiew moczu).
  • Nasienie do badania ogólnego przyjmowane jest od poniedziałku do czwartku w godzinach:
    • 11.00 – 14.00 w Laboratorium Centralnym Vitalabo w Bydgoszczy przy ul. Hallera 2E
    • 11.00 – 13.00 w Laboratorium Vitalabo w Toruniu znajdującym się w Szpitalu Matopat przy ul. Storczykowej 8/10 [obowiązkowa wcześniejsza rejestracja bezpośrednio w laboratorium lub telefoniczna pod numerem 56 659 49 51 w godzinach 10:00 – 17:00]
  • Badanie nasienia wykonywane jest metodą komputerową (CASA). W przypadku małej liczby komórek plemnikowych oraz po wazektomii nie ma możliwości wykonania badania komputerowego. Wówczas wykonywana jest wyłącznie manualna analiza nasienia.
  • Na badanie nasienia należy zgłosić się po 2-7 dniach wstrzemięźliwości płciowej. W przypadku kolejnego badania nasienia należy uwzględnić czas trwania cyklu spermatogenezy, który trwa ok. 72-74 dni oraz zachować ten sam okres wstrzemięźliwości płciowej jaki był zachowany przy pierwszym badaniu.
  • Nasienie należy oddać drogą masturbacji. Nasienie powinno być oddane do jałowego, ogrzanego do temperatury pokojowej pojemnika (dostępny w aptece lub w laboratorium, jak do posiewu moczu) w całości, przy zachowaniu podstawowych zasad higieny.
UWAGA!W PRZYPADKU TRUDNOŚCI Z UZYSKANIEM MATERIAŁU DO BADANIA PROPONUJEMY ZGŁOSIĆ SIĘ NA BADANIE W INNYM TERMINIE (PRÓBKA NASIENIA MOŻE OKAZAĆ SIĘ NIEDIAGNOSTYCZNA).
  • Zalecane jest oddanie nasienia w pomieszczeniu w pobliżu laboratorium, w warunkach zapewniających intymność. Zarówno Laboratorium Centralne Vitalabo, jak i Szpital Matopat zapewniają takie pomieszczenie. Dopuszczalne jest oddanie nasienia w warunkach domowych. Wówczas pobrany materiał należy dostarczyć do laboratorium w czasie nie przekraczającym 1 godziny od oddania ejakulatu. Próbkę nasienia należy zabezpieczyć przed wychłodzeniem – temperatura transportu: 20-37°C.
UWAGA! DLA WYNIKU ISTOTNE ZNACZENIE MA CZAS OD POBRANIA DO DOSTARCZENIA MATERIAŁU DO LABORATORIUM ORAZ TEMPERATURA TRANSPORTU. DLATEGO WAŻNE JEST PODANIE DOKŁADNEJ GODZINY ODDANIA EJAKULATU I DOKŁADNEJ GODZINY DOSTARCZENIA MATERIAŁU DO BADAŃ.
  • Badania nasienia (z wyjątkiem badania Fragmentacja DNA plemnika) mogą być wykonane tylko w dniu pobrania materiału.
  • Posiew bakteriologiczny nasienia może być wykonany wyłącznie z materiału pobranego do jałowego pojemnika.
  • Na pozostałe badania nasienia materiał przyjmowany jest w godzinach otwarcia punktów pobrań.
  • Czas oczekiwania na wyniki poszczególnych badań nasienia podany jest w cenniku Vitalabo dostępnym w laboratoriach, punktach pobrań oraz na stronie internetowej.
  • Wszelkich dodatkowych informacji udziela personel laboratorium Vitalabo.
Do badań nasienia konieczne jest wypełnienie ankiety (Pobierz ankiętę w PDF).

Inne badania wykonywane w nasieniu:

  • posiew bakteriologiczny nasienia
  • cytoza nasienia (materiał dostarczyć w ciągu 1 godziny od oddania ejakulatu)
  • p/ciała przeciwplemnikowe w nasieniu (ASA) IgG lub IgA  (materiał dostarczyć w ciągu 1 godziny od oddania ejakulatu) – materiał przyjmowany od poniedziałku do czwartku
  • Alfa-glukozydazę obojętną (NAG) w plazmie nasienia
  • Fragmentacja DNA plemnika
Wymazy

Materiał biologiczny do badań mikrobiologicznych należy pobierać z miejsca zakażenia, przed zastosowaniem maści, kropli itp., przed rozpoczęciem antybiotykoterapii lub min. 7 dni po jej zakończeniu, przed śniadaniem i myciem zębów (wymazy z górnych dróg oddechowych, plwocina).

Materiał w postaci wymazu przeznaczony na posiew należy pobierać na wymazówki transportowe.

Do badań wykonywanych metodą immunochoratograficzną [Ch. trachomatis-antygen, badanie w kierunku Trichomonas vaginalis (antygen i badanie mikroskopowe), grypa-szybki test, RSV]   oraz w kierunku Mycoplasma hominis+Ureaplasma urealyticum zastosowanie mają wymazówki zwykłe (bez podłoża transportowego).

Wymazy do badań genetycznych należy pobierać na dedykowane zestawy wskazane w cenniku.

Wymazy do badań bakteriologicznych w celu wykonania posiewów oraz w kierunku badań genetycznych pobiera lekarz, pielęgniarka lub położna.

 

Plwocina

Plwocina do badania w kierunku gruźlicy powinna być pobrana rano, na czczo, po wyjęciu protezy zębowej, po umyciu dziąseł i zębów, po wypłukaniu jamy ustnej przegotowaną wodą oraz pod nadzorem medycznym w objętości 3-10 ml.

  • materiał do badań mikrobiologicznych pobierać przed rozpoczęciem antybiotykoterapii, myciem zębów, jedzeniem, piciem lub minimum 2 godziny po;
  • jeżeli pacjent stosuje protezę, należy ją zdjąć przed pobraniem plwociny do badań;
  • jamę ustną przepłukać przegotowaną wodą;
  • plwocinę odkrztusić z dolnych dróg oddechowych do sterylnego pojemnika;
  • dostarczyć jak najszybciej do laboratorium. Jeżeli jest to niemożliwe przechowywać w lodówce (2-8oC) nie dłużej niż 24 godziny.

 Minimum 30 minut przed pobraniem plwociny pacjent nie powinien:

  • jeść
  • pić
  • palić
  • żuć gumy
DTTG – Krzywe cukrowe

Przed badaniem należy:

  • kupić glukozę w aptece – 75g lub 50g (bez recepty);
  • w okresie poprzedzającym badanie nie należy stosować żadnych diet;
  • przyjść co najmniej 2,5 godziny przed zamknięciem wybranego punktu pobrań Vitalabo, gdyż tyle w przybliżeniu trwa to badanie.
Na badanie należy zgłosić się NA CZCZO!

Przebieg badania:

  • przed pobraniem krwi żylnej personel punktu pobrań Vitalabo sprawdza poziom glukozy we krwi włośniczkowej,
  • pobierając krew z palca. Jeśli poziom glukozy na czczo nie przekracza 144 mg% można przystąpić do badania, w przypadku poziomu glukozy większego lub równego 144 mg/dl roztwór glukozy nie zostanie podany i test obciążenia w tym dniu nie będzie wykonany. Należy pobrać krew żylną do oznaczenia glukozy na czczo w osoczu
  • pielęgniarka pobiera krew żylną NA CZCZO;
  • następnie przygotowuje roztwór glukozy, który należy wypić w ciągu 5 minut. Nie zaleca się dodawania soku cytryny.
  • po wypiciu glukozy należy siedzieć w poczekalni punktu pobrań Vitalabo przez czas wskazany przez pielęgniarkę. W tym czasie NIE WOLNO spożywać posiłków, pić płynów oraz palić papierosów. Nie należy także spacerować, gdyż aktywność fizyczna wpływa na stężenie glukozy we krwi i wynik może być zafałszowany.
WAŻNE!!! PO WYPICIU GLUKOZY MOGĄ WYSTĄPIĆ NUDNOŚCI, PROWADZĄCE CZASEM DO WYMIOTÓW, SENNOŚĆ LUB ZAWROTY GŁOWY. JEŚLI DOJDZIE DO WYMIOTÓW NALEŻY POWIADOMIĆ PERSONEL POBIERAJACY MATERIAŁ I ZGŁOSIĆ SIĘ NA BADANIE W INNYM TERMINIE
Nużyca

Nużyca (demodekoza) jest chorobą wywoływaną przez nużeńca ludzkiego (Demodex folliculorum). Pasożyt ten butuje w gruczołach łojowych skóry człowieka i torebkach włosowych. Choroba przejawia się w postaci ropiejących krost.

Materiałem do badania mogą być rzęsy, brwi, włosy, zeskrobiny ze skóry.

  • przed pobraniem nie należy stosować kremów, maści, makijażu (podkład, tusz do rzęs itp.), przed poranną toaletą;
  • rzęsy, brwi, włosy należy wyrwać przy pomocy pęsety łącznie z cebulkami, umieścić na jałowym gaziku i zabezpieczyć w jałowym pojemniku (np. na mocz);
  • brwi/rzęsy pobrać minimum po 5 sztuk z każdego oka;
  • zeskrobiny z miejsc zmienionych chorobowo pobrać przy pomocy jałowego skalpela, do jałowego pojemnika;
  • materiał dostarczyć jak najszybciej do laboratorium (maksymalnie do 24 godzin w temp. pokojowej).
SARS CoV-2
W przypadku zlecenia zarówno testu antygenowego, jak i badania metodą Real Time RT-PCR w kierunku SARS CoV-2 pobierany jest wymaz z nosogardzieli.
  • Wymaz powinien być pobrany po zachowaniu co najmniej 2 godzinnego odstępu od zaaplikowania donosowych środków przeciwdrobnoustrojowych (kropli, maści, aerozoli).
  • Przed pobraniem materiału nie należy przepłukiwać ani wydmuchiwać nosa.
Kleszcz

Materiał do badania Borrelia burgdorferi met. Real Time PCR, jakościowo (kleszcza usuniętego w całości lub we fragmentach z miejsca ukąszenia) należy dostarczyć do laboratorium w jałowym, zamkniętym pojemniku. Usuniętego kleszcza nie należy nabijać na igłę, przyklejać plastrem, owijać w papier ani umieszczać w pojemnikach po kremach, lekarstwach lub szklanych słoikach.

Do czasu otrzymania zestawu transportowego usuniętego kleszcza należy przechowywać w lodówce (w temp. 2-8 °C).